Chronische vermoeidheid kan je leven volledig beheersen. Simpele dagelijkse activiteiten zoals werken, sporten, boodschappen doen of sociale afspraken kosten ineens enorm veel energie. Veel mensen met extreme vermoeidheid krijgen het advies om “gewoon weer meer te doen” of hun ritme op te pakken. Maar bij langdurige vermoeidheidsklachten werkt dat lang niet altijd. En soms worden de klachten er zelfs erger van.
Wat is chronische vermoeidheid?
We spreken van chronisch moe wanneer iemand langer dan zes maanden ernstige vermoeidheidsklachten ervaart die niet verdwijnen door rust of slaap. Mensen met chronische vermoeidheid of ME/CVS (myalgische encefalomyelitis / chronisch vermoeidheidssyndroom) voelen zich vaak continu uitgeput en herstellen slecht na inspanning. Zelfs kleine fysieke of mentale activiteiten kunnen leiden tot een verergering van klachten, ook wel post-exertional malaise (PEM) genoemd. Hierdoor raken dagelijkse activiteiten steeds moeilijker vol te houden. De oorzaak van chronische vermoeidheid is vaak onbekend of niet medisch verklaarbaar. Juist dat maakt het voor veel mensen frustrerend en lastig om de juiste behandeling of begeleiding te vinden.
Welke behandeling is er voor chronische vermoeidheid?
Er bestaat niet één standaard behandeling die voor iedereen met chronische vermoeidheid werkt. Vaak werkt een combinatie van therapieën het best. Mogelijke behandelingen zijn:
1) Pacing – Bij pacing leer je activiteiten af te stemmen op je beschikbare energie, zodat je overbelasting voorkomt. Veel mensen gaan over hun grenzen heen op goede dagen en krijgen daarna een flinke terugval (oftewel PEM). Door middel van activiteiten binnen je energiegrenzen te houden, proberen we dit te voorkomen. Dit doen we door middel van energy control therapie. Energy control therapie omvat training en therapie met ontspanningsoefeningen, ademhalingstechnieken, en het opbouwen van de conditie, met de juiste balans tussen belasting en belastbaarheid.
2) Ademtherapie: Als je chronisch moe bent, staat je zenuwstelsel continue in de actiestand (sympathisch systeem). Hierdoor laad je interne batterij niet meer volledig op, en ervaar je uitputtende moeheid. Veel mensen met vermoeidheid ademen onbewust te snel of oppervlakkig. Door je ademhaling te optimaliseren, krijgt je lichaam het signaal dat het mag ontspannen. Dit draagt bij aan meer herstel, betere slaap en minder lichamelijke onrust.
3) CGT (cognitieve gedragstherapie) – CGT bij chronische vermoeidheid klinkt misschien alsof het tussen de oren zit, maar dat is het absoluut niet. Wel gaan we samen op zoek naar de belemmeringen die het psychologische met zich meebrengt wanneer je chronische vermoeid bent. Welke effecten heeft het op je lijf en leven? Het voorkomen van frustratie, angst voor inspanning of juist het herkennen van grenzen.
Hoe bouw je energie op bij chronische vermoeidheid?
Vaak hebben mensen al heel veel geprobeerd, van veel rust houden, extra dutjes overdag tot juist doorwerken.
Slaap en herstel zijn heel belangrijk, alleen zo krijg je weer energie die je op de juiste manier kunt inzetten. Pas bij goed herstel, kun je activiteiten stap voor stap gaan opbouwen.
Waarom te snelle opbouw klachten kan verergeren
Bij een te snelle opbouw van activiteiten zien we vaak een terugslag. Mensen ervaren veel PEM (post -exertionele-malaise) klachten, die ervoor zorgt dat je systeem overbelast raakt. Hoe reageer je op opbouw, welke verschijnselen zijn er in de uren / dagen na een opbouw van activiteit. Door dit goed in kaart te brengen, kun je op de juiste manier energie inzetten.
Wanneer moet je naar een arts?
Het is verstandig een arts te bezoeken wanneer je naast extreme vermoeidheid andere klachten ervaart. Daarmee bedoelen we klachten naast moeheid zoals onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende verhoging of koorts, opgezwollen klieren of bultjes.
Veel gestelde vragen over chronische vermoeidheid
Er zijn verschillende behandelvormen wetenschappelijk bewezen effectief, zoals CGT ( cognitieve gedragstherapie) , ECT ( energy control therapie) of Ademtherapie. Het wil helaas niet zeggen dat een wetenschappelijke methode ook voor iedereen helpt, het behandelen van extreme vermoeidheid blijft maatwerk.
Er is geen standaard beste behandeling of advies bij chronische vermoeidheid, alle externe factoren moeten afgewogen worden om een goed advies te kunnen geven. Welke behandeling het beste helpt, hangt echt af van de factoren die meespelen. Zijn er bijvoorbeeld andere onderliggende problemen of lichamelijke klachten.
Bewegen is goed ook als je chronisch moe bent, maar wel met de juiste balans: opbouw en dosering zijn hierbij heel belangrijk.
Bij zowel myalgische encefalomyelitis ( ME ) als het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) is chronische vermoeidheid een hoofdklacht.
